Wykonalno\u015b\u0107 orzecze\u0144 s\u0105d\u00f3w zagranicznych w Polsce jest kluczowym zagadnieniem w tzw. transgranicznych sporach. Umo\u017cliwia bowiem ona wierzycielowi skierowanie takiego orzeczenia do polskiego organu egzekucyjnego w celu wyegzekwowania zas\u0105dzonych w innym pa\u0144stwie roszcze\u0144. Procedura r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tego, czy orzeczenie pochodzi z pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego Unii Europejskiej, czy te\u017c z tzw. pa\u0144stwa trzeciego.<\/p>\n
Wykonalno\u015b\u0107 orzecze\u0144 wydanych przez s\u0105dy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej jest regulowana przede wszystkim przez rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215\/2012 Parlamentu Europejskiego i\u00a0Rady (UE) nr\u00a01215\/2012 z\u00a0dnia 12\u00a0grudnia 2012\u00a0r. w\u00a0sprawie jurysdykcji i\u00a0uznawania orzecze\u0144 s\u0105dowych oraz ich wykonywania w\u00a0sprawach cywilnych i\u00a0handlowych (tzw. Bruksela I bis). Wprowadza ono zasad\u0119<\/b> swobodnego przep\u0142ywu orzecze\u0144<\/b>, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 orzeczenie wydane w jednym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim jest z regu\u0142y wykonalne w innym, bez konieczno\u015bci przeprowadzania d\u0142ugotrwa\u0142ej procedury maj\u0105cej na celu stwierdzenie jego wykonalno\u015bci.<\/p>\n
Powy\u017csze znalaz\u0142o r\u00f3wnie\u017c potwierdzenie w polskiej procedurze cywilnej. Zgodnie z art. 1153(14)\u00a0k.p.c. orzeczenia s\u0105d\u00f3w pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej oraz pochodz\u0105ce z tych pa\u0144stw ugody i dokumenty urz\u0119dowe, obj\u0119te zakresem zastosowania ww. rozporz\u0105dzenia, je\u017celi nadaj\u0105 si\u0119 do egzekucji, stanowi\u0105 tytu\u0142y wykonawcze. Tak wi\u0119c wobec tej grupy orzecze\u0144 zosta\u0142 zniesiony wym\u00f3g uzyskania klauzuli wykonalno\u015bci.<\/p>\n
W praktyce oznacza to, \u017ce orzeczenie wydane przyk\u0142adowo we W\u0142oszech b\u0119dzie wykonalne w Polsce, tak jakby zosta\u0142o wydane przez polski s\u0105d. Wierzyciel mo\u017ce wi\u0119c od razu z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o wszcz\u0119cie egzekucji do komornika, przedstawiaj\u0105c w\u0142a\u015bciwie dwa dokumenty. Pierwszym z nich jest uwierzytelniony odpis orzeczenia, drugim za\u015b za\u015bwiadczenie potwierdzaj\u0105ce wykonalno\u015b\u0107 tego orzeczenia na terytorium pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym zosta\u0142o ono wydane. Za\u015bwiadczenie jest wydawane na specjalnym formularzu, w kt\u00f3rym wskazuje si\u0119 informacje o zas\u0105dzonej na rzecz wierzyciela kwocie, a tak\u017ce podlegaj\u0105cych zwrotowi kosztach post\u0119powania i odsetkach.<\/p>\n
Przepisy nie nak\u0142adaj\u0105 obowi\u0105zku przedstawienia t\u0142umaczenia tych dokument\u00f3w. Niemniej jednak w praktyce, do wniosku egzekucyjnego wierzyciele z regu\u0142y od razu przedk\u0142adaj\u0105 t\u0142umaczenia przysi\u0119g\u0142e, aby wyprzedzi\u0107 ewentualny wniosek d\u0142u\u017cnika w tym zakresie i unikn\u0105\u0107 zb\u0119dnego przed\u0142u\u017cania post\u0119powania.<\/p>\n
D\u0142u\u017cnik mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o odmow\u0119 wykonania orzeczenia s\u0105du unijnego. Wniosek ten sk\u0142ada si\u0119 do polskiego s\u0105du, kt\u00f3ry bada, czy rzeczywi\u015bcie zaistnia\u0142y okre\u015blone przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce na odmow\u0119 wykonania takiego orzeczenia w Polsce. W post\u0119powaniu tym uczestniczy tak\u017ce wierzyciel, kt\u00f3ry mo\u017ce przedstawi\u0107 swoje stanowisko w sprawie.<\/p>\n
Procedura stwierdzania wykonalno\u015bci orzecze\u0144 s\u0105d\u00f3w pa\u0144stw spoza Unii Europejskiej jest bardziej z\u0142o\u017cona. Jest ona regulowana przez przepisy polskiego Kodeksu post\u0119powania cywilnego (art. 1150-1153), a tak\u017ce przez dwustronne umowy mi\u0119dzynarodowe zawarte mi\u0119dzy Polsk\u0105 a danym pa\u0144stwem, np. umow\u0119 mi\u0119dzy Rzecz\u0105pospolit\u0105 Polsk\u0105 a Ukrain\u0105 o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporz\u0105dzon\u0105 w Kijowie dnia 24 maja 1993 r.<\/p>\n
Wierzyciel, kt\u00f3ry na podstawie orzeczenia s\u0105du z pa\u0144stwa trzeciego chcia\u0142by prowadzi\u0107 w Polsce egzekucj\u0119, musi najpierw z\u0142o\u017cy\u0107 w polskim s\u0105dzie wniosek o nadanie takiemu orzeczeniu klauzuli wykonalno\u015bci.\u00a0Do wniosku winien do\u0142\u0105czy\u0107:<\/p>\n
Tak wi\u0119c, w przeciwie\u0144stwie do orzecze\u0144 unijnych, w przypadku orzecze\u0144 z pa\u0144stw trzecich niezb\u0119dne jest przeprowadzenie post\u0119powania s\u0105dowego przed polskim s\u0105dem. Dopiero po nadaniu takiemu orzeczeniu klauzuli wykonalno\u015bci, wierzyciel b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o wszcz\u0119cie egzekucji do komornika.<\/p>\n
Proces stwierdzenia wykonalno\u015bci orzecze\u0144 zagranicznych pochodz\u0105cych z pa\u0144stw trzecich jest wi\u0119c bardziej sformalizowany i d\u0142ugotrwa\u0142y. Wynika to nie tylko z faktu, i\u017c wierzyciel musi z\u0142o\u017cy\u0107 odr\u0119bny wniosek o nadanie klauzuli wykonalno\u015bci do polskiego s\u0105du, ale w post\u0119powaniu tym uczestniczy tak\u017ce d\u0142u\u017cnik, kt\u00f3ry mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wyd\u0142u\u017cenia tego post\u0119powania. Procedura cywilna daje bowiem d\u0142u\u017cnikowi prawo do z\u0142o\u017cenia odpowiedzi na wniosek w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni od jego otrzymania. Oznacza to, \u017ce w momencie dor\u0119czenia wniosku, d\u0142u\u017cnik uzyskuje wiedz\u0119 co do tego, \u017ce wierzyciel chce prowadzi\u0107 przeciwko niemu egzekucj\u0119 i jeszcze przed nadaniem klauzuli wykonalno\u015bci przez s\u0105d, d\u0142u\u017cnik mo\u017ce podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do wyzbycia si\u0119 swojego maj\u0105tku.<\/p>\n
Dlatego te\u017c, aby zapewni\u0107 skuteczno\u015b\u0107 przysz\u0142ej egzekucji, wraz z wnioskiem o stwierdzenie wykonalno\u015bci, warto od razu z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o zabezpieczenie. Zabezpieczenie mo\u017ce polega\u0107 na na\u0142o\u017ceniu na d\u0142u\u017cnika zakazu zbywania nieruchomo\u015bci lub ruchomo\u015bci, zaj\u0119ciu rachunk\u00f3w bankowych, itp. Oczywi\u015bcie z\u0142o\u017cenie takiego wniosku musi by\u0107 uzasadnione. Dlatego koniecznym jest wykazanie, \u017ce istnieje realna obawa, \u017ce d\u0142u\u017cnik mo\u017ce ukry\u0107 maj\u0105tek lub w inny spos\u00f3b uniemo\u017cliwi\u0107 przysz\u0142\u0105 egzekucj\u0119. Uzyskanie zabezpieczenia pozwoli wierzycielowi zminimalizowa\u0107 ryzyko bezskuteczno\u015bci post\u0119powania egzekucyjnego.<\/p>\n
Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o tym, \u017ce w post\u0119powaniu o stwierdzenie wykonalno\u015bci orzeczenia s\u0105du z pa\u0144stwa trzeciego polski s\u0105d co do zasady nie bada sprawy merytorycznie. Jego rola ogranicza si\u0119 do sprawdzenia, czy spe\u0142nione zosta\u0142y formalne przes\u0142anki do nadania klauzuli wykonalno\u015bci takiemu orzeczeniu.<\/p>\n
W praktyce oznacza to, \u017ce s\u0105d nie b\u0119dzie ponownie przes\u0142uchiwa\u0142 \u015bwiadk\u00f3w czy analizowa\u0142 dowod\u00f3w. S\u0105d zbada jedynie, czy nie zachodz\u0105 przeszkody do stwierdzenia wykonalno\u015bci. Tak wi\u0119c zweryfikuje m.in., czy nie dosz\u0142o do naruszenia prawa d\u0142u\u017cnika do obrony, czy orzeczenie s\u0105du zagranicznego jest prawomocne i czy nie jest sprzeczne z polskim porz\u0105dkiem publicznym. Ten ograniczony formalizm ma na celu przyspieszenie mi\u0119dzynarodowego obrotu prawnego i umo\u017cliwienie wierzycielowi prowadzenia egzekucji w Polsce na podstawie orzeczenia, kt\u00f3re uzyska\u0142 w innym kraju.<\/p>\n
Prowadzenie post\u0119powa\u0144 egzekucyjnych na postawie orzecze\u0144 wydanych przez s\u0105dy pa\u0144stw obcych jest wi\u0119c w Polsce mo\u017cliwe. W zale\u017cno\u015bci od kraju, z kt\u00f3rego pochodzi dane orzeczenie, proces wszcz\u0119cia post\u0119powania egzekucyjnego mo\u017ce wymaga\u0107 od wierzyciela podj\u0119cia dodatkowych krok\u00f3w zwi\u0105zanych z uprzednim stwierdzeniem wykonalno\u015bci takiego orzeczenia. Dodatkowo, przed zainicjowaniem jakichkolwiek krok\u00f3w w Polsce, warto tak\u017ce upewni\u0107 si\u0119, czy d\u0142u\u017cnik rzeczywi\u015bcie posiada tutaj jaki\u015b maj\u0105tek i czy zachodzi ryzyko wyzbycia si\u0119 go lub ukrycia przez d\u0142u\u017cnika.<\/p>\n
Po skierowaniu wniosku egzekucyjnego do komornika, post\u0119powanie toczy si\u0119 ju\u017c wed\u0142ug polskich przepis\u00f3w. Komornik podejmuje wi\u0119c wszystkie dopuszczalne prawem dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu ustalenie sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika, ich zaj\u0119cie oraz wyegzekwowanie kwot wynikaj\u0105cych z zagranicznego orzeczenia, a nast\u0119pnie ich przekazanie do wierzyciela.<\/p>\n