Powr\u00f3t kobiet do pracy po urodzeniu dziecka jest do\u015b\u0107 istotnym i powszechnym problemem. T\u0105 kwesti\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 Parlament Europejski, a efektem jego prac jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/1158 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym a prywatnym rodzic\u00f3w i opiekun\u00f3w, czyli tzw. \u201edyrektywa Work-Life Balance\u201d.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnym celem wprowadzenia dyrektywy jest wsparcie i uzupe\u0142nienie dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w obszarze r\u00f3wno\u015bci m\u0119\u017cczyzn i kobiet w odniesieniu do ich szans na rynku pracy i traktowania w pracy poprzez uelastycznienie zasad udzielania urlop\u00f3w rodzicielskich i opieku\u0144czych oraz zach\u0119cenie m\u0119\u017cczyzn do przej\u0119cia cz\u0119\u015bci obowi\u0105zk\u00f3w rodzicielskich.\u00a0<\/p>\n
Rozwi\u0105zania zaproponowane przez dyrektyw\u0119 maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c polityce prorodzinnej poprzez proponowanie rozwi\u0105za\u0144 u\u0142atwiaj\u0105cych podj\u0119cie decyzji o potomstwie. We wprowadzeniu do dyrektywy przeczyta\u0107 mo\u017cemy, i\u017c r\u00f3wnowaga mi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym a prywatnym jest du\u017cym wyzwaniem dla wielu rodzic\u00f3w i pracownik\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych obowi\u0105zki opieku\u0144cze, w szczeg\u00f3lno\u015bci z uwagi na coraz wi\u0119ksz\u0105 powszechno\u015b\u0107 wyd\u0142u\u017conych godzin pracy oraz zmiennych rozk\u0142ad\u00f3w pracy, co ma negatywny wp\u0142yw na zatrudnienie kobiet.\u00a0<\/p>\n
Tutaj przyjdzie nam jeszcze troch\u0119 poczeka\u0107. Na implementacj\u0119 dyrektywy pa\u0144stwa Unii Europejskiej maj\u0105 czas do 2 sierpnia 2022 r. W polskim ustawodawstwie nowelizacji doczeka si\u0119 bez w\u0105tpienia Kodeks Pracy, jednak\u017ce polski rz\u0105d nie opublikowa\u0142 obecnie projektu ustawy realizuj\u0105cej za\u0142o\u017cenia dyrektywy.<\/p>\n
Dyrektywa odnosi si\u0119 do takich kwestii jak urlop ojcowski, urlop rodzicielski, urlop opieku\u0144czy, czas wolny od pracy z powodu dzia\u0142ania si\u0142y wy\u017cszej, zasady przyznawania wynagrodzenia za dni wolne, elastyczna organizacja czasu pracy czy ochrona przed negatywnym traktowaniem lub negatywnymi konsekwencjami zwi\u0105zanymi z korzystaniem z powy\u017cszych uprawnie\u0144.<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Kodeks Pracy oferuje w niekt\u00f3rych wspomnianych obszarach bardziej korzystne zasady, ani\u017celi propozycje wynikaj\u0105ce z dyrektywy.\u00a0<\/p>\n
Zaczn\u0119 od urlopu ojcowskiego. W tej kwestii regulacje s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce. Ojcowie lub, w przypadku i w zakresie przewidzianym przez prawo krajowe, r\u00f3wnowa\u017cni drudzy rodzice, powinni mie\u0107 prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze dziesi\u0119ciu dni roboczych, kt\u00f3ry przys\u0142uguje z okazji narodzin dziecka pracownika. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zdecydowa\u0107, czy zezwalaj\u0105 na wykorzystanie urlopu ojcowskiego cz\u0119\u015bciowo przed narodzinami dziecka, czy tylko po narodzinach dziecka oraz czy zezwalaj\u0105 na wykorzystanie takiego urlopu na elastycznych zasadach.<\/p>\n
Obecne przepisy Kodeksu Pracy stanowi\u0105, i\u017c ojciec wychowuj\u0105cy dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni, nie d\u0142u\u017cej jednak ni\u017c do uko\u0144czenia przez dziecko 24 miesi\u0105ca \u017cycia. Urlop ojcowski mo\u017ce by\u0107 wykorzystany jednorazowo albo nie wi\u0119cej ni\u017c w 2 cz\u0119\u015bciach, z kt\u00f3rych \u017cadna nie mo\u017ce by\u0107 kr\u00f3tsza ni\u017c tydzie\u0144. \u0141atwo mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tutaj przepisy w Polskim Kodeksie Pracy s\u0105 bardziej korzystne.\u00a0<\/p>\n
Dyrektywa zak\u0142ada wprowadzenie urlopu opieku\u0144czego do 5 dni roboczych w roku, umo\u017cliwiaj\u0105cego zapewnienie osobistej opieki lub wsparcia krewnemu lub osobie zamieszkuj\u0105cej z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym, kt\u00f3rzy wymagaj\u0105 znacznej opieki lub znacznego wsparcia z powa\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w medycznych.<\/p>\n
Obecne przepisy Kodeksu Pracy stanowi\u0105 i\u017c: pracownikowi wychowuj\u0105cemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przys\u0142uguje w ci\u0105gu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.<\/p>\n
Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny wprowadzi\u0107 niezb\u0119dne \u015brodki w celu zapewnienia, aby ka\u017cdy pracownik mia\u0142 prawo do czasu wolnego od pracy z powodu dzia\u0142ania si\u0142y wy\u017cszej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorob\u0105 lub wypadkiem, je\u017celi niezb\u0119dna jest natychmiastowa obecno\u015b\u0107 pracownika, przy czym dyrektywa nie nak\u0142ada obowi\u0105zku zapewnienia pracownikom wynagrodzenia ani innego \u015bwiadczenia za taki czas wolny.\u00a0<\/p>\n
W polskim ustawodawstwie podobne rozwi\u0105zania zak\u0142ada katalog przyczyn usprawiedliwiaj\u0105cych nieobecno\u015b\u0107 pracownika w pracy okre\u015blony w \u00a71 rozporz\u0105dzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecno\u015bci w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnie\u0144 od pracy.\u00a0<\/p>\n
Zgodnie z art. 9 dyrektywy, powinny zosta\u0107 wprowadzone niezb\u0119dne \u015brodki w celu zapewnienia, aby pracownicy posiadaj\u0105cy dzieci do okre\u015blonego wieku \u2013 co najmniej do o\u015bmiu lat \u2013 oraz opiekunowie mieli prawo do wyst\u0119powania z wnioskiem o elastyczn\u0105 organizacj\u0119 pracy w celu sprawowania opieki. Czas trwania takiej elastycznej organizacji pracy mo\u017ce by\u0107 w rozs\u0105dny spos\u00f3b ograniczony.<\/p>\n
Przyznanie prawa do wyst\u0119powania z wnioskiem o elastyczn\u0105 organizacj\u0119 pracy mo\u017ce by\u0107 uzale\u017cnione od wcze\u015bniejszego okresu pracy lub sta\u017cu pracy, przy czym nie mog\u0105 one przekroczy\u0107 sze\u015bciu miesi\u0119cy.\u00a0<\/p>\n
Ka\u017cdy pracownik powinien mie\u0107 przyznane indywidualne prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze 4 miesi\u0119cy do wykorzystania przed osi\u0105gni\u0119ciem przez dziecko okre\u015blonego wieku, maksymalnie o\u015bmiu lat. Co najmniej 2 miesi\u0105ce urlopu rodzicielskiego nie podlega przeniesieniu na drugiego rodzica. Przyznanie pracownikowi prawa do urlopu rodzicielskiego mo\u017ce by\u0107 uzale\u017cnione od wcze\u015bniejszego okresu pracy lub sta\u017cu pracy, jednak\u017ce okresy te nie mog\u0105 przekroczy\u0107 1 roku.<\/p>\n
Obecne przepisy Kodeksu Pracy stanowi\u0105, i\u017c ca\u0142o\u015b\u0107 urlopu rodzicielskiego (32 lub 34 tygodnie) mo\u017ce by\u0107 wykorzystana przez jednego rodzica w ca\u0142o\u015bci, do momentu przekroczenia 6 roku \u017cycia dziecka.<\/p>\n