Od 1 lipca 2021 r. wejdzie w \u017cycie nowelizacja Kodeksu sp\u00f3\u0142ek handlowych (Dz.U.2019.1655 z dnia 2019.08.30) wprowadzaj\u0105ca nowy typ sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owej \u2013 prost\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 akcyjn\u0105 (dalej: \u201eP.S.A.\u201d). Nowy wehiku\u0142 korporacyjny po\u0142\u0105czy korzy\u015bci sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 (dalej: \u201esp. z o.o.\u201d) i sp\u00f3\u0142ki akcyjnej (dalej: \u201eS.A.\u201d).<\/p>\n
Podstawowe cechy P.S.A., kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 tak\u017ce sp. z o.o. i S.A. to:<\/p>\n
Struktura maj\u0105tkowa i akcje P.S.A. pozwala na gromadzenie kapita\u0142u i maj\u0105tku, jednak\u017ce nie nakazuje tworzy\u0107 z nich kapita\u0142u zak\u0142adowego. W przypadku P.S.A jest to kapita\u0142 akcyjny i ma charakter symboliczny, poniewa\u017c jego minimalna wysoko\u015b\u0107 wynosi 1 z\u0142, wi\u0119c w praktyce nie ma obowi\u0105zku gromadzenia wk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
Istotn\u0105 cech\u0105 odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 P.S.A. od sp. z o.o. i S.A jest brak konieczno\u015bci okre\u015blenia wysoko\u015bci kapita\u0142u akcyjnego w umowie sp\u00f3\u0142ki. W konsekwencji zmiana jego wysoko\u015bci nie wymaga przekszta\u0142cania umowy.<\/p>\n
Niemniej jednak zarz\u0105d zg\u0142asza jego wysoko\u015b\u0107 oraz ewentualne zmiany do rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w. Co wa\u017cne \u2013 dopiero z chwil\u0105 ich wprowadzenia sp\u00f3\u0142ka mo\u017ce dokona\u0107 akcjonariuszom zwrotu wniesionych wk\u0142ad\u00f3w kapita\u0142owych. Zar\u00f3wno sp. z o.o. i S.A., musz\u0105 posiada\u0107 okre\u015blony kapita\u0142 zak\u0142adowy, a jego zmiana oznacza formalno\u015bci u notariusza oraz w KRS).<\/p>\n
Kapita\u0142 akcyjny jest funduszem podstawowym P.S.A. z\u0142o\u017conym z wk\u0142ad\u00f3w kapita\u0142owych akcjonariuszy (np. \u015brodki pieni\u0119\u017cne, warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci, \u015brodk\u00f3w trwa\u0142ych lub praw w\u0142asno\u015bci intelektualnej). Kapita\u0142 akcyjny jest tak\u017ce zasilany obowi\u0105zkowymi odpisami z zysku osi\u0105gni\u0119tego przez sp\u00f3\u0142k\u0119.<\/p>\n
W P.S.A. nie ma rygorystycznej ochrony wk\u0142ad\u00f3w kapita\u0142owych akcjonariuszy i mog\u0105 by\u0107 one zwracane, je\u017celi nie s\u0105 potrzebne do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci sp\u00f3\u0142ki lub pokrycia jej zobowi\u0105za\u0144. Ta mo\u017cliwo\u015b\u0107 jest ograniczona potrzeb\u0105 ochrony wierzycieli. Sp\u00f3\u0142ka mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 wk\u0142ady do wysoko\u015b\u0107 95% sumy swoich zobowi\u0105za\u0144 (pod warunkiem utrzymania p\u0142ynno\u015bci finansowej przez kolejnych 6 miesi\u0119cy).<\/p>\n
W konsekwencji akcje P.S.A. nie stanowi\u0105 cz\u0119\u015bci kapita\u0142u zak\u0142adowego. Ich zadaniem jest inkorporacja prawa akcjonariusza w sp\u00f3\u0142ce oraz odzwierciedlenie jego udzia\u0142u w tej sp\u00f3\u0142ce \u2013 przy czym udzia\u0142 ten nie jest odniesiony do kapita\u0142u akcyjnego, ale do og\u00f3lnej liczby akcji wyemitowanych przez P.S.A.<\/p>\n
Charakter kapita\u0142u akcyjnego P.S.A. oraz akcji (kt\u00f3re nie stanowi\u0105 u\u0142amka tego kapita\u0142u) powoduje odebranie akcjom P.S.A. cechy nominalno\u015bci.<\/p>\n
Wk\u0142ady na pokrycie akcji P.S.A. mog\u0105 mie\u0107 charakter kapita\u0142owy lub niekapita\u0142owy. Zupe\u0142nym novum jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 op\u0142acenia akcji warto\u015bci\u0105 pracy lub us\u0142ug \u015bwiadczonych na rzecz tworzonej sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n
Rozszerzenie zakresu zdolno\u015bci aportowej powoduje, \u017ce wk\u0142adem do P.S.A. mog\u0105 by\u0107 wszystkie zbywalne prawa o charakterze cywilnoprawnym, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 jest mo\u017cliwa do ustalenia.<\/p>\n
Co prawda przepisy stanowi\u0105, i\u017c wk\u0142ady niekapita\u0142owe nie mog\u0105 by\u0107 wnoszone na pokrycie kapita\u0142u akcyjnego, jednak\u017ce z uwagi na charakter tego kapita\u0142u nie stanowi to \u017cadnego ograniczenia dla wnoszenia wk\u0142ad\u00f3w niekapita\u0142owych. Faktycznie do sp\u00f3\u0142ki mog\u0105 bowiem by\u0107 wniesione wy\u0142\u0105cznie wk\u0142ady niekapita\u0142owe.<\/p>\n
Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, na to, \u017ce z uwagi na sw\u00f3j charakter wk\u0142ady niekapita\u0142owe nie s\u0105 uwzgl\u0119dniane w ramach kapita\u0142u akcyjnego i nie s\u0105 ujmowane w bilansie sp\u00f3\u0142ki. Wszystkie wk\u0142ady (zar\u00f3wno kapita\u0142owe jak i niekapita\u0142owe) powinny by\u0107 wniesione do P.S.A. w terminie 3 lat od daty rejestracji sp\u00f3\u0142ki w KRS.<\/p>\n
Przepisy stanowi\u0105, \u017ce wk\u0142ady niekapita\u0142owe nie mog\u0105 by\u0107 wnoszone na pokrycie kapita\u0142u akcyjnego, ale z uwagi na charakter tego kapita\u0142u to ograniczenie nie ma zastosowania i do sp\u00f3\u0142ki mog\u0105 by\u0107 wniesione wy\u0142\u0105cznie wk\u0142ady niekapita\u0142owe.<\/p>\n
Wk\u0142ady niekapita\u0142owe nie s\u0105 uwzgl\u0119dniane w ramach kapita\u0142u akcyjnego i nie s\u0105 ujmowane w bilansie sp\u00f3\u0142ki. Wszystkie wk\u0142ady powinny by\u0107 wniesione do P.S.A. w terminie 3 lat od daty rejestracji sp\u00f3\u0142ki w KRS. Wszystkie te kryteria musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione jednocze\u015bnie.<\/p>\n
Mamy dwa warianty Esto\u0144skiego CIT. Pierwszy to \u201epe\u0142ne\u201d opodatkowanie wy\u0142\u0105cznie dystrybuowanych przez sp\u00f3\u0142k\u0119 dochod\u00f3w. W ramach drugiej \u015bcie\u017cki podatnik b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zalicza\u0107 odpisy na specjalny fundusz (rachunek inwestycyjny do koszt\u00f3w uzyskania przychod\u00f3w).<\/p>\n
Podatnik b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wybra\u0107 esto\u0144ski CIT na okres 4 lat i przed\u0142u\u017cy\u0107 go na kolejne 4-letnie okresy, o ile wci\u0105\u017c spe\u0142nia kryteria. Dodatkowo przedsi\u0119biorca b\u0119dzie te\u017c musia\u0142 notowa\u0107 wzrost inwestycji o 15% w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat.<\/p>\n
P.S.A. pozwala na elastyczn\u0105 wycen\u0119 wk\u0142ad\u00f3w dla okre\u015blenia udzia\u0142u akcjonariusza, a rezultatem jest liczba przyznanych akcji. Po przypisaniu ilo\u015bci akcji do poszczeg\u00f3lnych akcjonariuszy, ci w umowie sp\u00f3\u0142ki okre\u015blaj\u0105 warto\u015b\u0107 wnoszonych wk\u0142ad\u00f3w oraz cen\u0119 emisyjn\u0105 akcji. W wycenie dla potrzeb okre\u015blenia ilo\u015bci akcji akcjonariusze nie musz\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 zasad prawa bilansowego i obra\u0107 dowoln\u0105 metod\u0119. Natomiast w uj\u0119ciu bilansowym udzia\u0142y kapita\u0142owe powinny by\u0107 szacowane przy uwzgl\u0119dnieniu warto\u015bci godziwej wk\u0142ad\u00f3w kapita\u0142owych.<\/p>\n
P.S.A. pozwala za\u0142o\u017cycielom na wyb\u00f3r jednego z trzech wyj\u015bciowych modeli organ\u00f3w wykonawczych sp\u00f3\u0142ki, tj.:<\/p>\n
Nowym rozwi\u0105zaniem jest monistyczna struktura zarz\u0105dzenia oparta na radzie dyrektor\u00f3w. Rada mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z jednego, dw\u00f3ch lub trzech dyrektor\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 prowadzili sprawy P.S.A. w taki sam spos\u00f3b, jak cz\u0142onkowie jedno lub wieloosobowego zarz\u0105du. Powy\u017csza struktura nie jest jednak niczym nowym.<\/p>\n
Specyfika modelu monistycznego ujawnia si\u0119 natomiast, gdy w ramach rady dyrektor\u00f3w nast\u0105pi oddelegowanie kompetencji w zakresie prowadzenia spraw sp\u00f3\u0142ki na jednego lub kilku dyrektor\u00f3w. Staj\u0105 si\u0119 oni w\u00f3wczas dyrektorami wykonawczymi, a pozostali cz\u0142onkowie dyrektorami nie wykonawczymi. Ich zadaniem jest sprawowanie sta\u0142ego nadzoru nad prowadzeniem spraw sp\u00f3\u0142ki. Rada dyrektor\u00f3w \u0142\u0105czy w\u00f3wczas funkcje mened\u017cerskie i nadzorcze.<\/p>\n
Zakres delegacji zale\u017cy od indywidualnych potrzeb akcjonariuszy, a w sp\u00f3\u0142ce mog\u0105 zosta\u0107 powo\u0142ane komitety sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z obu grup dyrektor\u00f3w. Istotnym jest jednak to, \u017ce w niekt\u00f3rych sprawach rada musi dzia\u0142a\u0107 kolegialnie, czyli decydowa\u0107 wsp\u00f3lnie. Delegacja kompetencji nie wp\u0142ywa tak\u017ce na uprawienia reprezentacyjne \u2013 te przys\u0142uguj\u0105 w taki sam spos\u00f3b ka\u017cdemu. Mo\u017ce ona nast\u0105pi\u0107 zar\u00f3wno w umowie, regulaminie czy te\u017c uchwale rady dyrektor\u00f3w.<\/p>\n
Wszystkie akcje w P.S.A. posiadaj\u0105 posta\u0107 niematerialn\u0105 – elektronicznego zapisu w rejestrze akcjonariuszy prowadzonym przez instytucje finansowe. – Wydawanie papierowych dokument\u00f3w jest zakazane. Wobec sp\u00f3\u0142ki uwa\u017ca si\u0119 za akcjonariusza tylko osob\u0119 wpisan\u0105 do rejestru. Rozporz\u0105dzenia prawami z akcji P.S.A. lub ich obci\u0105\u017cenie (np. u\u017cytkowaniem) r\u00f3wnie\u017c odbywa si\u0119 poprzez zmian\u0119 zapis\u00f3w w rejestrze \u2013 wpisy te maj\u0105 charakter konstytutywny.<\/p>\n
Takie rozwi\u0105zanie jest cz\u0119sto stosowane we wszystkich sp\u00f3\u0142kach akcyjnych \u2013 poniewa\u017c zwyk\u0142e sp\u00f3\u0142ki akcyjne r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 obowi\u0105zek dokonania dematerializacji akcji.<\/p>\n
P.S.A. jest nowym wehiku\u0142em korporacyjnym wyposa\u017conym w autonomiczn\u0105 regulacj\u0119 prawn\u0105. Przedstawili\u015bmy Pa\u0144stwu jej podstawowe za\u0142o\u017cenia bez szczeg\u00f3\u0142owej analizy jej wszystkich istotnych obszar\u00f3w. Zagadnienia zwi\u0105zane z projektowaniem postanowie\u0144 um\u00f3w za\u0142o\u017cycielskich P.S.A. lub funkcjonowaniem sp\u00f3\u0142ki wymagaj\u0105 analizy odniesionej do konkretnego zapytania.<\/p>\n
Za\u0142o\u017cenia przy\u015bwiecaj\u0105ce wprowadzeniu P.S.A. s\u0105 atrakcyjne z punktu widzenia wsp\u00f3\u0142czesnych oczekiwa\u0144 prawno-biznesowych. Niew\u0105tpliwie dopiero praktyka i konfrontacja z realnym obrotem gospodarczym pozwoli rzetelnie oceni\u0107 implementowane rozwi\u0105zania.<\/p>\n